Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό όργανο σε σχήμα αχλαδιού, βρίσκεται στη δεξιά πλευρά της κοιλιάς, ακριβώς κάτω από το συκώτι. Περιέχει ένα υγρό που ονομάζεται χολή, έχει χρώμα κίτρινο-πράσινο την οποία αποθηκεύει και μετά το γεύμα απελευθερώνει, για να βοηθήσει στην πέψη. Όταν τελειώνει η μεταγευματική διαδικασία, η χολή επιστρέφει στη χοληδόχο κύστη. Η χολή είναι ένα μείγμα κυρίως χοληστερόλης, χολερυθρίνης και χολικών αλάτων.
Η εμφάνιση και η επιβεβαίωση των χολόλιθων από μόνη της δεν απαιτεί θεραπεία, καθώς η πλειοψηφία των ατόμων με πέτρες παραμένει χωρίς συμπτώματα, ενώ περίπου το 25% εμφανίζει συμπτώματα ή/και επιπλοκές. Περίπου το 90% των χολόλιθων είναι πέτρες χοληστερόλης και αποτελούνται κυρίως από χοληστερόλη.
Μελέτες υποδεικνύουν και αναφέρουν κάποιους σημαντικούς παράγοντες αυξημένου κινδύνου εμφάνισης χολόλιθων:
- μετά από βαριατρική χειρουργική επέμβαση.
- το κοιλιακό λίπος το οποίο σχετίζεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη.
- αν και η αργή απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει και να αποτρέψει τον κίνδυνο χολολιθίασης, η εξαιρετικά γρήγορη (δηλ. >1,5 kg/εβδομάδα) απώλεια βάρους και η υπερβολική μείωση βάρους (δηλαδή >25% σωματικού βάρους) αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης χολόλιθων.
- η αυξομείωση βάρους δηλαδή, το βάρος που χάνεται και ανακτάται, τόσο για μέτριες (4,5 – 8,5 κιλά), όσο και για σημαντικές (≥9 κιλά) διακυμάνσεις, αυξάνουν τον κίνδυνο κατά 31 και 68%, αντίστοιχα.
- το αυξημένο σωματικό βάρος, έχει υπολογιστεί ότι κάθε επιπλέον κιλό σωματικού λίπους παράγει περίπου 20 mg επιπλέον χοληστερόλης.
Συνιστάται αργή και σταθερή μείωση βάρους (δηλαδή, <1,5 kg/εβδομάδα) καθώς οι δίαιτες πολύ χαμηλών θερμίδων αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης χολόλιθων.
Τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές σε παχύσαρκους ασθενείς έχουν δείξει ότι αυτοί οι κίνδυνοι μετριάζονται σε κάποιο βαθμό όταν οι δίαιτες απώλειας βάρους έχουν υψηλότερη περιεκτικότητα σε λιπαρά.
Οι γενικές συστάσεις που σχετίζονται με τη διατροφή αναφέρουν τη μείωση των πολύ λιπαρών τροφών και πιο συγκεκριμένα την αποφυγή κορεσμένων λιπαρών και ζάχαρης και την αντικατάστασή τους με τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες όπως δημητριακά ολικής αλέσεως, φρούτα και λαχανικά.
Η μείωση των ενεργειακά πυκνών τροφών, ιδιαίτερα εκείνων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, έχει δείξει ευεργετικά αποτελέσματα τόσο στο βάρος όσο και στον κίνδυνο χολόλιθων.
Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου, όπως και τρόφιμα που αναφέρθηκαν ότι μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης είναι τα όσπρια, το ελαιόλαδο και οι ξηροί καρποί.
Διατροφικές οδηγίες στη Χολοκυστοπάθεια
Σημαντικό είναι:
–> Να έχετε μικρά και συχνά γεύματα
–> Κατανάλωση πολύ νερού ενδιάμεσα των γευμάτων
Γενικές Οδηγίες
Σημαντικό περιορισμό του λίπους και των τροφών που είναι πλούσιες σε χοληστερόλη (ιδιαίτερα του κορεσμένου), καθώς οι χολόλιθοι σχηματίζονται από χοληστερόλη.
Σταδιακή μείωση του σωματικού βάρους (αν είστε υπέρβαροι ή παχύσαρκοι).
Αποφυγή τροφών που περιέχουν ερεθιστικές ουσίες (καρυκεύματα).
Προσεκτική χρήση τροφίμων που είναι πλούσια σε άπεπτες φυτικές ίνες (τα όσπρια μόνο αποφλοιωμένα, σκληρά φρούτα με φλοιό, μπάμιες, ψωμί και δημητριακά ολικής αλέσεως).
Σωστή επιλογή του τρόπου παρασκευής (μαγείρεμα) των φαγητών, ώστε να είναι ελαφρά και εύπεπτα. Αποφύγετε τα τηγανητά, τσιγαριστά και προτιμάτε το μαγείρεμα στο φούρνο, την κατσαρόλα, την ψηστιέρα και τον ατμό.
Αναλυτικότερα στην έξαρση
1. Επιτρέπονται:
Άπαχα ή/και ημιάπαχα γαλακτοκομικά, κρέμα, ρυζόγαλο
Άπαχο μοσχάρι ή κοτόπουλο χωρίς πέτσα ή ψάρι (πχ. μπακαλιάρος) χωρίς πέτσα, μαγειρεμένα χωρίς λίπος
Αυγό μόνο το ασπράδι
Ζυμαρικά – ρύζι, καλοβρασμένα, πατάτες βραστές, ψητές ή πουρέ
Ψωμί – φρυγανιές, από άσπρο αλεύρι
Ντομάτα, ξεφλουδισμένη και χωρίς σπόρια
Κολοκύθια –καρότα, βραστά (προσοχή στο κουνουπίδι και το μπρόκολο)
Ελαιόλαδο 1 κουταλιά της σούπας στο μεσημεριανό και 1 στο βραδινό
Φρούτα ώριμα χωρίς τη φλοίδα τους και τους χυμούς τους σουρωμένους (χωρίς σπόρια)
Ζελέ, κομπόστα, μαρμελάδα χωρίς σπόρια
2. Απαγορεύονται
Πλήρη γαλακτοκομικά και σοκολατούχα ροφήματα
Παχιά κρέατα όπως, χοιρινό, εντόσθια, λουκάνικα, αλλαντικά, κονσέρβες
Όσπρια ακόμα και τα αποφλοιωμένα
Ξηροί καρποί και σπόροι
Αγγούρι, μπρόκολο, λάχανο, μελιτζάνες, μπάμιες
Βούτυρο, μαργαρίνη, αβοκάντο, ελιές
Σοκολάτα – κακάο – στιγμιαίος καφές
Πιπέρι – καρυκεύματα
Ωμά άγουρα φρούτα
Βιβλιογραφία
- Everhart, J.E. and Ruhl, C.E., 2009. Burden of digestive diseases in the United States Part III: Liver, biliary tract, and pancreas. Gastroenterology. Vol. 136, no. 4, pp. 1134-1144
- Portincasa, P., Di Ciaula, A., Bonfrate, L. and Wang, D.Q., 2012. Therapy of gallstone disease: What it was, what it is, what it will be. World journal of gastrointestinal pharmacology and therapeutics. Vol. 3, no. 2, p. 7.
- Schafmayer, C., Hartleb, J., Tepel, J., Albers, S., Freitag, S., Völzke, H., Buch, S., Seeger, M., Timm, B., Kremer, B. and Fölsch, U.R., 2006. Predictors of gallstone composition in 1025 symptomatic gallstones from Northern Germany. BMC gastroenterology, 6(1), pp.1-9.
- Stender, S., Nordestgaard, B.G. and Tybjærg‐Hansen, A., 2013. Elevated body mass index as a causal risk factor for symptomatic gallstone disease: a Mendelian randomization study. Hepatology, 58(6), pp.2133-2141
- Stokes, C.S. and Lammert, F., 2021. Excess body weight and gallstone disease. Visceral Medicine, 37(4), pp.254-260.
- Nakeeb, A., Comuzzie, A.G., Al-Azzawi, H., Sonnenberg, G.E., Kissebah, A.H. and Pitt, H.A., 2006. Insulin resistance causes human gallbladder dysmotility. Journal of gastrointestinal surgery, 10(7), pp.940-949.
- Weinsier, R.L., Wilson, L.J. and Lee, J., 1995. Medically safe rate of weight loss for the treatment of obesity: a guideline based on risk of gallstone formation. The American journal of medicine. Vol. 98, no. 2, pp. 115-117
- Syngal, S., Coakley, E.H., Willett, W.C., Byers, T., Williamson, D.F. and Colditz, G.A., 1999. Long-term weight patterns and risk for cholecystectomy in women. Annals of internal medicine, 130(6), pp.471-477
- Tsai, C.J., Leitzmann, M.F., Willett, W.C. and Giovannucci, E.L., 2006. Weight cycling and risk of gallstone disease in men. Archives of internal medicine, 166(21), pp.2369-2374.
- Physicians Committee for Responsible Medicine PCRM`s, 2020. Nutrition Guide for Clinicians. Cholelithiasis. [Online]. [Visited: 20 February 2022]. Available from: https://nutritionguide.pcrm.org/nutritionguide/view/Nutrition_Guide_for_Clinicians/1342013/all/Cholelithiasis
- Leicestershire Nutrition and Dietetic Service NHS, 2017. Dietary advice for people with gallstones on cholecystitis. [Online]. [Visited: 20 February 2022]. Available from: file:///C:/Users/Home3456/Desktop/DietaryadviceforGallstonesorCholecystitisSept17LNDS100.pdf
- National Health Service NHS, 2019. Acute cholecystitis. [Online]. [Visited: 20 February 2022]. Available from: https://www.nhs.uk/conditions/acute-cholecystitis/
