Facebook Instagram
  • 2104637131 - 6945209949
  • info@nutritionacademy.gr

Κριτήρια Μεταβολικού Συνδρόμου

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι ένα σύνολο παραγόντων κινδύνου που περιλαμβάνει:

  • Κοιλιακή παχυσαρκία
  • Μειωμένη ικανότητα του οργανισμού να αξιοποιήσει την γλυκόζη (αυξημένη γλυκόζη στο αίμα ή/και αντίσταση στην ινσουλίνη)
  • Μη φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα (δυσλιπιδαιμία)
  • Υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση)


Η υποκείμενη αιτιολογία του μεταβολικού συνδρόμου είναι το επιπλέον βάρος, η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας και η γενετική προδιάθεση.

Έχει αποδειχθεί ότι οι άνθρωποι που έχουν αυτό το σύνδρομο διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν καρδιαγγειακή νόσο ή/και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια κοινή παθολογική κατάσταση στην οποία προσδίδονται πολλά ονόματα, όπως: δυσμεταβολικό σύνδρομο, σύνδρομο Χ, σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη, σύνδρομο παχυσαρκίας και σύνδρομο Reaven. Οι ασθενείς με το σύνδρομο αυτό γνωρίζουν πολύ καλά τη σημασία της στενής παρακολούθησης των ενδείξεών του σχετικά με τον έλεγχο του διαβήτη, τον έλεγχο της πίεσης, τον έλεγχο των επιπέδων των λιπιδίων τους και την φυσική τους κατάσταση. Δυστυχώς όμως δεν υπάρχει η απαραίτητη ενημέρωση για το πώς οι παραπάνω παράγοντες θα πρέπει να συνδυαστούν έτσι ώστε ο ασθενής να αποκτήσει έναν «υγιεινό τρόπο ζωής».

Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος (NHLBI) των ΗΠΑ εκτιμά ότι περίπου 47 εκατομμύρια ενήλικες (25%) έχουν μεταβολικό σύνδρομο, το οποίο μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε και σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά πιο συχνά εμφανίζεται σε μη δραστήρια και υπέρβαρα άτομα, με το περισσότερο μέρος της περίσσειας του λίπους τους να βρίσκεται στην περιοχή της κοιλιάς.

Ως εκ τούτου, ενώ πολλές εθνικές και διεθνείς επιστημονικές οργανώσεις χρησιμοποιούν συγκεκριμένα κριτήρια για τον ορισμό του μεταβολικού συνδρόμου, άλλες, συμπεριλαμβανομένης της Αμερικανικής Διαβητικής Εταιρίας (ΑΔΕ, ADA), αμφισβητούν την αξία τους στη διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου. Επίσης επισημαίνουν ότι γενικά τα κριτήρια αυτά, δεν είναι πια χρήσιμα στην πρόβλεψη του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου ή του διαβήτη και ότι θα πρέπει να εξετάζονται τα επιμέρους κριτήρια μεμονωμένα. Έτσι η ΑΔΕ προτείνει πως η ιατρική επιστήμη θα πρέπει να γίνει σαφέστερη με το μεταβολικό σύνδρομο προτού θεωρηθεί ως ξεχωριστό σύνδρομο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ήταν ο πρώτος που δημοσίευσε ένα διεθνώς αποδεκτό ορισμό για το μεταβολικό σύνδρομο το 1998, αλλά τα κριτήρια που έγιναν ευρέως αποδεκτά και χρησιμοποιούνται στις ΗΠΑ, είναι αυτά που έχουν καθιερωθεί ως οι κατευθυντήριες οδηγίες στην τρίτη αναφορά του National Cholesterol Education Program (Εθνικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος για την Χοληστερόλη) των ΗΠΑ από την ομάδα εμπειρογνωμόνων για την ανίχνευση, αξιολόγηση και θεραπεία των αυξημένων επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα ενηλίκων (ATPIII).

Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρία (AHA), σε συνδυασμό με το NHLBI δημοσίευσε επίσης ένα κείμενο για τον καθορισμό του μεταβολικού συνδρόμου θέτοντας τα δικά της κριτήρια για την πάθηση αυτή.

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις τρεις ομάδες κριτηρίων:

ΚΛΙΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ (ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ) WHO1 ATP III2 AHA/NHLBI3
Περίμετρος μέσης ≥102 cm για άνδρες
≥88 cm για γυναίκες		 Ομοίως με ATP III
BMI BMI >30kg/m2
Τριγλυκερίδια ≥150mg/dL Ομοίως με WHO Ομοίως με WHO
HDL-C <35mg/dL για άνδρες <39mg/dL για γυναίκες <40mg/dL για άνδρες <50mg/dL για γυναίκες Ομοίως με ATP III
Αρτηριακή πίεση 140/90mmHg 130/85mmHg Ομοίως με ATP III
Γλυκόζη IGT, IFG, D.T2 Νηστείας 110mg/dL (IFG) Νηστείας 100mg/dL (IFG)
Αντίσταση στην ινσουλίνη Ναι Όχι Όχι
Μικρολευκωματινουρία Ναι Όχι Όχι
Συντομογραφίες: BMI=Δείκτης μάζας σώματος, IGT=διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη, IFG=διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας, D.T2 =διαβήτης τύπου 2

Ο ΠΟΥ απαιτεί αντίσταση στην ινσουλίνη συν δύο επιπλέον παράγοντες κινδύνου για τη διάγνωση.

Ο ATPIII απαιτεί τρεις από τις πέντε προηγούμενους παράγοντες κινδύνου για τη διάγνωση.

Η AHA/NHLBI συνιστά ότι τα τριγλυκερίδια, η HDL-C και η αρτηριακή πίεση θα πρέπει να έχουν παθολογικές τιμές πριν κάθε χορήγηση φαρμάκου.

Επιπλέον, έχουν παρατηρηθεί άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, που δεν τηρούν όλες τις σχετικές προϋποθέσεις των κριτηρίων της ATPIII. Τα άτομα αυτά εμφανίζουν προθρομβωτικές (πήξη του αίματος) και προφλεγμονώδεις προδιαθέσεις. Καθώς τα εμφανή συμπτώματα της νόσου μπορεί να απουσιάζουν, τα χαρακτηριστικά αυτά αποτελούν μια προειδοποίηση για την αύξηση της πιθανότητας απόφραξη των αρτηριών, καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικών επεισοδίων, διαβήτη, νεφρική νόσο ακόμη και για πρόωρο θάνατο. Εάν κάποιος δεν λάβει την αντίστοιχη θεραπεία, τότε οι επιπλοκές από ασθένειες που σχετίζονται με το μη θεραπευμένο μεταβολικό σύνδρομο, μπορεί να αναπτυχθούν μέσα σε διάστημα λιγότερο από αυτό των 15 χρόνων. Φυσικά, για τα άτομα με μεταβολικό σύνδρομο που καπνίζουν η πρόγνωση τείνει να είναι ακόμα πιο επιβαρημένη.

Παρ’ όλα ταύτα, όλοι οι παράγοντες που σχετίζονται με το μεταβολικό σύνδρομο είναι αλληλένδετοι. Η παχυσαρκία και η έλλειψη άσκησης τείνουν να οδηγήσουν σε αντίσταση της ινσουλίνης, η οποία έχει αρνητική επίδραση στην παραγωγή λιπιδίων, αυξάνοντας την VLDL (πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη), την LDL (χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη – η «κακή» χοληστερόλη), τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στο αίμα καθώς και σε μείωση της HDL (υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη – η «καλή» χοληστερόλη). Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εναπόθεση λιπαρών πλακών στις αρτηρίες οι οποίες, με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να οδηγήσουν σε καρδιαγγειακή νόσο και εγκεφαλικά επεισόδια. Η αντίσταση στην ινσουλίνη οδηγεί επίσης σε αύξηση των επιπέδων της ινσουλίνης και της γλυκόζης στο αίμα. H υπερβολική ινσουλίνη αυξάνει την κατακράτηση του νατρίου από τους νεφρούς η οποία αυξάνει την πίεση του αίματος και μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση. Τα χρόνια αυξημένα επίπεδα γλυκόζης μπορούν με την σειρά τους να οδηγήσουν σε βλάβη των αιμοφόρων αγγείων και οργάνων, όπως τα νεφρά.

Οι ασθενείς με μεταβολικές επιπλοκές μπορούν να αναπτύξουν ένα ευρύ φάσμα επιπλοκών, συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών παθήσεων, της αορτικής στένωσης, της κολπικής μαρμαρυγής, του εγκεφαλικού επεισοδίου και ακόμη και της θρομβοεμβολικής νόσου. Σήμερα, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο κίνδυνος ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου είναι πολύ υψηλότερος σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο από ό,τι είχε θεωρηθεί μέχρι σήμερα. Επιπλέον, άλλα προβλήματα που σχετίζονται με το μεταβολικό σύνδρομο περιλαμβάνουν κίνδυνο κακοηθειών του νεφρού, της χοληδόχου κύστης, του παχέος εντέρου και ακόμη και του προστάτη. Περαιτέρω, το μεταβολικό σύνδρομο μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο της εκλαμψίας και να επηρεάσει τις γνωστικές επιδόσεις.

Η βασική αιτία των περισσότερων περιπτώσεων που σχετίζονται με το μεταβολικό σύνδρομο είναι οι κακές διατροφικές συνήθειες και η καθιστική ζωή. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται σε άτομα τα οποία έχουν ήδη διαγνωστεί με υπέρταση και σε άλλα με μη ελεγχόμενο διαβήτη, με μικρό ποσοστό εκ των περιπτώσεων όπου πιστεύεται ότι συνδέονται με γενετικούς παράγοντες οι οποίοι είναι ακόμη υπό έρευνα.

Η διαχείριση πρέπει να στοχεύει στη θεραπεία των συνθηκών που συμβάλλουν στο μεταβολικό σύνδρομο και ενδεχομένως στην επανεμφανίσει των παραγόντων κινδύνου. Έτσι, πρέπει να τονιστούν οι τροποποιήσιμοι παράγοντες που είναι η διατροφή και η άσκηση σε αυτούς τους ασθενείς.

Το κλειδί αυτής της διαταραχής είναι η πρόληψη και η εκπαίδευση του ασθενούς. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται για τη σημασία των αλλαγών στον τρόπο ζωής και την απώλεια βάρους. Ο διαιτολόγος πρέπει να εκπαιδεύσει τον ασθενή σε μια δίαιτα με μεσογειακό στυλ και στη σημασία της άσκηση, όπου μπορούν να μειώσουν ταυτόχρονα το σωματικό βάρος, τη χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση και τη γλυκόζη του αίματος. Ο ασθενής θα πρέπει να παροτρυνθεί να σταματήσει το κάπνισμα και να απέχει από το αλκοόλ, όπως επίσης να κοιμάται καθημερινά επαρκώς.

Οι παραπάνω πληροφορίες έχουν καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού σας.


Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία



  1. SATTAR, N., Mc CONNACHIE, A., SHAPER, A.G., BLAUW, G.J., BUCKLEY, B.M., DE CRAEN, A.J., FORD, I., FOROUHI, N.G., FREEMAN, D.J., JUKEMA, J.W. and LENNON, L., 2008. Can metabolic syndrome usefully predict cardiovascular disease and diabetes? Outcome data from two prospective studies. The Lancet. Vol. 371, no. 9628, pp.1927-1935. [Online]. [Cited: 10 August 2024]. Available from: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(08)60602-9/fulltext?isEOP=true
  2. NATIONAL CHOLESTEROL EDUCATION PROGRAM (NCEP) Adult Treatment Panel III final report. Circulation 2002. Vol. 106, pp. 3143–3421. Επανεκδόθηκε 22 Μαρτίου 2018. Διαθέσιμο στο: https://www.ahajournals.org/doi/abs/10.1161/circ.106.25.3143
  3. GRUNDY, S.M., CLEEMAN, J.I., DANIELS, S.R., DONATO, K.A., ECKEL, R.H., FRANKLIN, B.A., GORDON, D.J., KRAUSS, R.M., SAVAGE, P.J., SMITH JR, S.C. and SPERTUS, J.A., 2005. Diagnosis and management of the metabolic syndrome: an American Heart Association/National Heart, Lung, and Blood Institute scientific statement. Circulation. Vol. 112, no. 17, pp.2735-2752. [Online]. [Cited: 1 August 2024]. Available from: https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/CIRCULATIONAHA.105.169404
  4. VAN DER PAL, K.C., KOOPMAN, A.D., LAKERVELD, J., VAN DER HEIJDEN, A.A., ELDERS, P.J., BEULENS, J.W. and RUTTERS, F., 2018. The association between multiple sleep-related characteristics and the metabolic syndrome in the general population: the New Hoorn study. Sleep medicine. Vol. 52, pp.51-57.
  5. BURRAGE, E., MARSHALL, K.L., SANTANAM, N. and CHANTLER, P.D., 2018. Cerebrovascular dysfunction with stress and depression. Brain circulation. Vol. 4, no. 2, p.43. [Online]. [Cited: 12 August 2024]. Available from: https://journals.lww.com/brci/fulltext/2018/04020/cerebrovascular_dysfunction_with_stress_and.1.aspx
  6. CATHARINA, A.S., MODOLO, R., RITTER, A.M.V., SABBATINI, A.R., LOPES, H.F., MORENO JUNIOR, H. and FARIA, A.P.D., 2018. Metabolic Syndrome-Related Features in Controlled and Resistant Hypertensive Subjects. Arquivos brasileiros de cardiologia. Vol. 110, no. 6, pp.514-521. [Online]. [Cited: 22 August 2024]. Available from: https://www.scielo.br/j/abc/a/G9kTXBZzgVRWcTcdXwFjV7z/?format=html&lang=en
  7. COZMA, A., SITAR-TAUT, A., ORĂŞAN, O., LEUCUTA, D., ALEXESCU, T., STAN, A., NEGREAN, V., SAMPELEAN, D., POP, D., ZDRENGHEA, D. and VULTURAR, R., 2018. Determining Factors of Arterial Stiffness in Subjects with Metabolic Syndrome. Metabolic syndrome and related disorders. Vol. 16, no. 9, pp.490-496
  8. CARSON, C. and LAWSON, H.A., 2018. Epigenetics of metabolic syndrome. Physiological genomics. Vol. 50, no. 11, pp.947-955. [Online]. [Cited: 19 August 2024]. Available from: https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/physiolgenomics.00072.2018
  9. AGUILAR, M., BHUKET, T., TORRES, S., LIU, B. and WONG, R.J., 2015. Prevalence of the metabolic syndrome in the United States, 2003-2012. Jama. Vol. 313, no. 19, pp.1973-1974.
  10. SWARUP S, AHMED I, GRIGOROVA Y, ZELTSER R. 2024. Metabolic Syndrome [online]. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. [Cited: 12 August 2024]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459248/
  11. GENNUSO, K.P., GANGNON, R.E., THRAEN-BOROWSKI, K.M. and COLBERT, L.H., 2015. Dose–response relationships between sedentary behaviour and the metabolic syndrome and its components. Diabetologia. Vol. 58, no. 3, pp.485-492.
  12. Olatunbosun S.T. 2024. Insulin Resistance Differential Diagnoses [online]. [Cited: 12 August 2024]. Available from: https://www.medscape.com/answers/122501-191547/what-are-the-idf-diagnostic-criteria-for-metabolic-syndrome
  13. ALBERTI, K.G.M.M., ECKEL, R.H., GRUNDY, S.M., ZIMMET, P.Z., CLEEMAN, J.I., DONATO, K.A., FRUCHART, J.C., JAMES, W.P.T., LORIA, C.M. and SMITH, S.C., 2011. Harmonizing the Metabolic Syndrome: A Joint Interim Statement of the International Diabetes Federation Task Force on Epidemiology and Prevention; National Heart, Lung, and Blood Institute; American Heart Association; World Heart Federation; International. Circulation [Internet]. 2009. Vol. 120, no. 16: 1640–1645. Surgery for Obesity and Related Diseases (SOARD). Vol.7, no. 5, pp. 5618.

    14. 5AGUILAR-SALINAS CA, and VIVEROS-RUIZ T. 2019. Recent advances in managing/understanding the metabolic syndrome. F1000 Research. Vol. 8, p. 370. [Online]. [Cited: 12 August 2024]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6449786/

  14. MEIGS, J.B., NATHAN, D.M., WOLFSDORF, J.I. and MULDER, J.E., 2015. The metabolic syndrome (insulin resistance syndrome or syndrome X). [Online]. [Cited: 12 August 2024]. Available from: https://www.uptodate.com/contents/metabolic-syndrome-insulin-resistance-syndrome-or-syndrome-x
  15. PIZZI, R. 2006. Agreeing to Disagree: ADA, AHA Publish Opposing Views on Metabolic Syndrome, Clinical Laboratory News. Vol. 32, no. 1
  16. FABIANI, R., NALDINI, G. and CHIAVARINI, M., 2019. Dietary patterns and metabolic syndrome in adult subjects: a systematic review and meta-analysis. Nutrients.Vol. 11, no. 9, p. 2056. https://www.mdpi.com/2072-6643/11/9/2056
  17. MOHAMED, S.M., SHALABY, M.A., EL-SHIEKH, R.A., EL-BANNA, H.A., EMAM, S.R. and BAKR, A.F., 2023. Metabolic syndrome: risk factors, diagnosis, pathogenesis, and management with natural approaches. Food Chemistry Advances. Vol. 3, p. 100335. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2772753X23001570


Πρόσφατα Άρθρα

Facebook Instagram

Copyright 2026 © All rights Reserved. Design by NutritionAcademy

error: Το κείμενο προστατεύεται!!